PAARDENBLOEM.
Paardenbloem heeft een bladrozet waarmee hij iedere andere plant verdringt, de wortel is praktisch onuitroeibaar, dit alles wijst op een grote weerstand en aarding. Na het plukken wordt de stengel snel slap, de hele plant is zeer bitter van smaak. De bloemen staan altijd naar de zon gericht. De gele kleur van de bloemen duidt op een werking voor de spijsvertering, met name voor de lever.

Spijsvertering en urinewegen:
Voor de lever, bij geelzucht en een trage leverwerking. Ook bij hepatitis, verstopping van de lever en de galblaas, ook bij galstenen, stimuleert de galafvoer. Kruiden die werken op de ogen, werken ook op de lever, want de ogen zijn een reflexpunt van de lever, denk aan het geel worden van het oogwit als er sprake is van hepatitis. Door de diuretische werking ook een goed middel bij reuma en jicht. Stimuleert de pancreas bij diabetespatiënten Een zeer goede vochtdrijver, ook als het vasthouden van vocht wordt veroorzaakt door hartfalen. Heeft een mild laxerende werking.

Constitutie:
Algeheel versterkend door een grote hoeveelheid mineralen en vitaminen, ook bij anemie, bloedaanvullend, een zeer goede voorjaarsreiniger.

Zintuigen:
Bij branderige ogen, vermoeide ogen, oogzwakte, bijziendheid (stel je hier niet teveel van voor). Bij droge ogen kan men beter Korenbloem of Ogentroost gebruiken. Ook voor huidproblemen die door problemen van de lever worden veroorzaakt (droog eczeem).
Overige:

De jonge blaadjes kunnen als Molsla in het voorjaar gegeten worden in een salade, ook de bloemen kan men eten. Het witte melksap is licht giftig, het zit in alle bovengrondse delen. Paardebloemen zijn een belangrijke honingleverancier, een plant waar bijen zelf sterk de voorkeur voor hebben.

De Ø (moedertinctuur) wordt gemaakt van de wortel, in het najaar verzamelen, vanwege het hogere gehalte aan inuline in dit jaargetijde. Om de wortel te drogen kan men ze het beste in de lengte doorsnijden. De gedroogde wortel kan ook gedroogd worden en gemalen en dan gedronken worden als koffie. De thee wordt gemaakt van de jonge blaadjes en de bloemen in het voorjaar oogsten. De thee is een zeer goede reiniger voor het voorjaar.

Let op:
Bij zeer grote hoeveelheden ingenomen kan Paardenbloem tot maag - en darmstoornissen leiden en zelfs tot hartritmestoornissen. Het sap uit de bloemstelen kan huidirritatie veroorzaken.

Goede combinatie:
Gaat voor problemen van de galblaas goed samen met Kweekgras en Duizendblad. Bij leverproblemen samen met Mariadistel. Voor een diuretisch effect afwisselen met andere kruiden als Heermoes, Brandnetel etc. 

                                                              PROPOLIS.
Propolis, wonderlijk middel uit de bijenkast:
Propolis is het grote geheim van de bijen. Dankzij dit mysterieuze, kleverige spul hebben de bijenvolken zich miljoenen jaren weten te beschermen tegen allerlei ziekten. Bijen leven immers in volken van 30 à 50.000 bijen. Ze zitten in een kleine ruimte opeengepakt. Zonder een behoorlijke bescherming tegen binnendringende ziektekiemen zou een volk snel ten dode zijn opgeschreven.

Het woord propolis stamt uit het Grieks. Het is een samenvoeging van de woorden "pro" en "polis". Pro betekent "ten behoeve van" of "ter bescherming van". Polis betekent "burcht" of "vesting". Wat propolis dus voor het bijenvolk betekent, wist men rond het begin van onze jaartelling al goed in te schatten: een stof die diende ter bescherming van de woning en zijn bewoners. Dat propolis een geneeskrachtige werking bezit, werd tot voor kort niet onderkend.

Propolis is niet de naam voor één bepaalde chemische verbinding, maar een mengsel van een kleine 100 verschillende stoffen. Propolis wordt door bijen gemaakt uit harsen en sappen van vooral de knoppen van bepaalde bomen. Op ingenieuze wijze maken bijen zo gebruik van de natuurlijke stoffen die bomen beschermen tegen diverse ziekten. Waarom zouden wij mensen daar niet ons voordeel mee doen?

Door zijn veelheid aan verschillende bestanddelen heeft propolis een uitgebreid scala van eigenschappen.

Een groot aantal uiteenlopende werkingen bij de mens is inmiddels bekend geworden en ook wetenschappelijk aangetoond. Propolis werkt goed tegen bacteriën, virussen en schimmels, stimuleert het afweersysteem van het lichaam, remt de ontstekingsreacties en bevordert de wondgenezing.

Ook heeft propolis een pijnstillende en krampstillende werking en een gunstige invloed op de bloedvaatwanden. Voorts is propolis onder meer antiallergisch, galafvloed bevorderend en bloeddruk verlagend.

Propolis wordt door bijen vooral gemaakt uit hars van knoppen van de populier en de berk. Wanneer er geen berken of populieren te vinden zijn in de naaste omgeving, zoeken bijen hun toevlucht tot andere bomen, zoals de eik, wilg, eik, els, kastanje en de hazelaar.

Het verzamelen van deze hars is voor de bijen een tijdrovende zaak. Met hun kaken en voorpoten werken de bijen telkens een stukje hars los om dit tussen de voorpoten te kneden tot een balletje. Met verscheidene van deze balletjes in het zogenaamde pollenkorfje vliegt de bij terug naar de kast. Hier wordt de hars verwerkt tot propolis door het te kauwen en er speeksel aan toe te voegen, waardoor de samenstelling van de hars verandert.

De moderne, chemische analysemethoden hebben het mogelijk gemaakt de boomsappen (harsen) te analyseren. Hierin zijn veel stoffen ontdekt die een natuurlijke werking tegen ziektekiemen blijken te bezitten. Dit zijn vooral de zogeheten flavonoïden. Ze beschermen de boom tegen het binnendringen van verschillende ziekten.

Bijen maken dankbaar gebruik van die stoffen. Ze weten instinctief die bomen te vinden waarvan de hars het meest geschikt is. Zo blijken er in de harsen op de knoppen van de populier en van de berk praktisch dezelfde flavonoïden te zitten als in propolis. Met extracten van populierknoppen heeft men in het laboratorium grotendeels dezelfde bacteriesoorten kunnen doden als met propolis.

Omdat de samenstelling van de harsen van boomsoort tot boomsoort kan verschillen, verschilt ook de samenstelling van de propolis van land tot land en zelfs van streek tot streek. Propolis uit streken waar veel populieren of berken groeien, zoals in Nederland, blijkt het meest van constante samenstelling te zijn en voldoende effectief te werken tegen ziektekiemen. Uit diverse proeven in het laboratorium is gebleken dat propolis van een andere oorsprong veel minder goed in staat is bacteriën en schimmels te doden.

De samenstelling van propolis:
Verse propolis is een kleverige, geelbruine of roodbruine, harsachtige stof. Wat oudere propolis is vrij hard en heeft een donkerder bruine tot soms zwarte kleur. Propolis heeft de aangename, karakteristieke geur van populieren of berken, honing en was, waaraan deze zonder meer is te herkennen. Wanneer je die geur eenmaal kent, kun je deze in april, als de knoppen van de bomen op springen staan, in het bos ruiken.

Propolis is een ingewikkeld mengsel van diverse natuurlijke stoffen. Met behulp van de moderne, chemische analysemethoden is, vooral in de afgelopen 15 jaren, aangetoond dat propolis een kleine honderd verschillende, chemische stoffen bevat.
Propolis bestaat voor het grootste deel uit harsen. In opgeloste propolis bevinden zich de volgende bestanddelen:

Eterische oliën,
Flavonoïden,
Lipoïden,
Eiwitten,
Suikers,
Vitaminen,
Mineralen.
Etherische oliën:

In planten komen diverse stoffen voor die een kenmerkende geur bezitten, ook wel etherische oliën genoemd. Deze oliën worden onder meer gebruikt als geur- en smaakstoffen in de voedingsmiddelenindustrie, maar ook bij het maken van cosmetica. Onder de aromatische verbindingen in propolis bevinden zich er een achttal, die een goede werking tegen bacteriën en schimmels bezitten. Dat zijn onder meer: benzoëzuur, cafeïnezuur, eugenol, ferulazuur, pterostilbeen en sorbinezuur.

Flavonoïden:
De flavonoïden vormen een grote groep van gele pigmenten (kleurstoffen) die voorkomen in de bladeren van bomen en planten en in de harsen op de knoppen van bomen. Inmiddels zijn er 26 verschillende soorten flavonoïden in propolis ontdekt.

De meeste hiervan zijn natuurlijk werkzame antibiotica, werkzaam tegen bacteriën, virussen en schimmels. Sommige hebben een krampstillende werking, bevorderen de galafvoer of zijn pijnstillend. Ook andere effecten van flavonoïden zijn beschreven, zoals het remmen van ontstekingsreacties, het stimuleren van de vorming van antistoffen en het bevorderen van de groei.

Door de gunstige invloed op de bloedvaten en de rode bloedcellen gaan ze het ontstaan van slagaderverkalking en trombose tegen.
De geneeskrachtige werking van propolis is zonder twijfel voor het belangrijkste deel te danken aan de flavonoïden.

De eigenschappen van de verschillende flavonoïden zijn in het laboratorium door diverse wetenschappers onderzocht en aangetoond. Daarbij is ook duidelijk geworden dat de verschillende bestanddelen van propolis niet slechts afzonderlijk werkzaam zijn, maar vaak elkaars werking versterken.

Lipoïden:
Dit zijn in de natuur voorkomende vetachtige verbindingen. In propolis bevindt zich dat voornamelijk in de was. Slechts een klein deel ervan is in alcohol oplosbaar. Het meeste blijft bij het maken van propolis-tinctuur op de bodem achter en wordt verwijderd. Na verloop van tijd kunnen zich alsnog kleine wasdeeltjes vormen, die zich dan in het flesje als bruine vlokjes op de wand afzetten.

Eiwitten:
Ook eiwitten bevinden zich in kleine hoeveelheden in propolis. Het gaat om acht verschillende aminozuren, waarvan er drie tot de zogeheten essentiële aminozuren behoren. Dat betekent dat het om eiwitstoffen gaat, die de mens niet zelf
kan maken, maar via de voeding moet binnenkrijgen.

De hoeveelheid aminozuren in propolis is te gering om een werkelijke bijdrage aan onze eiwitbehoefte te leveren. Maar dat wil nog niet zeggen dat de in propolis aanwezige aminozuren geen bijdrage aan de werking van propolis bij sommige ziekten kunnen leveren

Suikers:
Dat er in propolis suikers zitten, zal niemand verbazen. Het is immers een bijenproduct. De hoeveelheden zijn echter gering.

Vitaminen:
Er zijn slechts sporen van vitaminen gevonden in propolis. Het ging om de vitaminen A, B1, B2, B5, B6, C, E, en nicotinezuur. De hoeveelheden zijn dermate klein, dat je 100 gram tot een kilo propolis in moet nemen om de dagelijkse behoefte aan vitaminen binnen te krijgen.

Sporenelementen:
Minerale voedingsstoffen, waarvan we maar erg weinig nodig hebben, worden sporenelementen genoemd. Ze zijn onder meer nodig voor de opbouw van vele enzymen en van de weefselcellen. De sporenelementen in propolis zijn dus niet slechts ballaststoffen, maar bezitten een biologische activiteit.

Regionale verschillen:
Niet alle propolis is hetzelfde. Door diverse onderzoekers is aangetoond dat de samenstelling van propolis per streek kan verschillen. Dat is ook niet zo verwonderlijk. Afhankelijk van bodemgesteldheid, klimaat en hoogte (laagland of bergen) variëren de boomsoorten. Dit leidt vooral tot verschillen in de samenstelling van met name de etherische oliën.

De geneeskrachtige werking van propolis kan voornamelijk worden toegeschreven aan de verschillende flavonoïden die zich daarin bevinden. De knoppen van populieren en berken leveren beide voldoende van deze essentiële flavonoïden. In de landen waar het belangrijkste onderzoek naar de werking van propolis wordt gedaan (West- en Oost-Europa) zijn beide boomsoorten wijd verspreid aanwezig.

De aangetoonde geneeskrachtige werking van propolis, geldt dan ook voor de propolis van het zogeheten "populier-berk- type". Van propolis uit de landen buiten Europa is veel minder bekend. Deze propolistypen zijn in elk geval onvoldoende wetenschappelijk onderzocht om hierover iets met zekerheid te kunnen zeggen. Men kan zich dus het beste beperken tot het gebruik van Europese propolis.

Voor de behandeling van allergische aandoeningen is ook de samenstelling van de etherische oliën van belang. Deze dienen een afspiegeling te zijn van die in de ons omringende natuur. In dit geval is dan Nederlandse propolis te verkiezen. Helaas staat dit niet altijd op de verpakking vermeld. 

De eigenschappen van propolis:
Door zijn gevarieerdheid wat de actieve stoffen betreft, bezit propolis een breed spectrum van eigenschappen. In de medische wereld is geen enkel ander gangbaar middel bekend, dat bij zo'n veelheid van aandoeningen kan worden toegepast.

De volgende werkingen kunnen aan propolis worden toegeschreven:
Antibacteriële werking, doordat het bacteriën doodt dan wel in hun groei afremt,
antivirale werking door groeiremming van virussen, remt groei van schimmels, versterkt de werking van antibiotica, remt ontstekingsreacties, werkt antireumatisch, remt slagaderverkalking en trombose, stimuleert bloeddoorstroming, werkt tegen pijn en jeuk,
is antiallergisch, stimuleert de afweer van het lichaam tegen infecties,
heeft mogelijk een gunstig effect tegen kanker, herstelt vitaliteit bij algehele malaise,
krampstillende werking op de darmspieren, stimuleert de galafvloed, versterkt de werking van vitamine C, gaat bederf van voedingsmiddelen tegen.

Mond en keel:
Aandoeningen van de mond en van de keel zijn bij uitstek geschikt om met propolis te behandelen. Een keelontsteking, zweertjes in de mond, een koortsblaar, ziekten van de tong en diverse problemen met het tandvlees of de tanden reageren uitstekend op propolis.

Koortsblaar:
Een koortsblaar is een regelmatig op de lip terugkerende zweer, die wordt veroorzaakt door een virus: het herpes simplex virus. Na genezing blijft het virus in de huid achter in een soort van rusttoestand. Als je weerstand daalt, kan het herpes virus weer actief worden en een koortsblaar veroorzaken. Maar ook hevige zonbestraling of de menstruatie kan het virus activeren.

Het herpes simplex virus blijkt goed gevoelig te zijn voor propolis. De allerbeste resultaten worden bereikt, wanneer je al met propolis begint voordat de zweer is ontstaan. Het beste kun je de behandeling dus beginnen zodra je merkt dat er een koortsblaar in aantocht is. Stip dan meteen die plek aan met propolis en herhaal dat die dag om het uur. De kans is dan groot dat de koortsblaar niet doorzet. Komt het desondanks toch tot een koortsblaar, dan geneest deze sneller omdat propolis ook het naderhand besmet raken van de zweer door vuil of huidbacteriën tegengaat. Bovendien blijkt dat de koortsblaar na genezing minder snel terugkeert.

Ontsteking in de mond:
De bekendste ontstekingen in de mond zijn de zogeheten aften. Dit zijn pijnlijke blaasjes op het mondslijmvlies, die later veranderen in pijnlijke zweertjes.
Bij kinderen kan een slijmvliesziekte met pijnlijke blaasjes ontstaan door een besmetting met het herpes virus. Deze herpesblaasjes staan bekend onder de naam stomatitis herpetica.

Bij deze blaasjesziekte voel je je ook ziek en slap en zijn de lymfeklieren in de hals opgezet. Eten doet erg zeer. Ontstekingen in de mond kunnen ook worden veroorzaakt door een schimmelinfectie. We spreken dan van spruw. Daarbij ontstaan op het mondslijmvlies vele kleine of enkele grote plekken met een wit beslag, waaronder een zweertje zit.
Een bijzondere vorm van schimmelinfectie van de mond zijn de kloofjes in de mondhoeken.

In de vochtige mondhoek kan een schimmel gaan groeien die een eczeemachtige ontsteking veroorzaakt.
Uit diverse onderzoekingen is gebleken dat propolis bij aandoeningen aan het mondslijmvlies een effectief natuurmiddel is. Als natuurlijk antibioticum bestrijdt propolis zowel virussen, bacteriën als schimmels. De pijnstillende werking is duidelijk gebleken, evenals de stimulering van de wondgenezing.

Ontstekingen in de mond worden plaatselijk behandeld met propolis druppels. Zweertjes en aften kun je twee of drie keer daags aanstippen met een in een propolis oplossing gedrenkt wattenstaafje. Maar je kunt de propolis ook direkt in de mond druppelen en zo lang mogelijk in de mond houden. Om te bereiken dat de propolis zo goed mogelijk op de zweertjes blijft zitten, kun je het beste de eerste twee uren na de behandeling niets eten of drinken.

Keelontsteking:
Een acute ontsteking van de keel komt zeer vaak voor. De verschijnselen zijn keelpijn, pijn bij het slikken en een droge mond met een beetje taai slijm. Zo'n keelontsteking wordt meestal veroorzaakt door een virusinfectie. Soms nestelt zich in de keel een bacterie. Bij kinderen leidt dat meestal tot een acute amandelontsteking (tonsilitis).

Er kan koorts optreden en het slikken doet zeer, waarbij de pijn in de keel naar de oren kan uitstralen. Een ontsteking van de keel en de amandelen is met propolis makkelijk te behandelen. Houd na het innemen van de druppels deze een halve minuut in de mond, en vermeng ze met het speeksel. Slik nu af en toe een klein beetje speeksel door, zodat de propolis de kans krijgt om over de volle breedte achter in de keel verspreid te worden.

Tandvlees:
Bloedend tandvlees is meestal een gevolg van het feit dat het tandvlees ontstoken is. Andere verschijnselen zijn roodheid, pijn van het tandvlees en het los kunnen gaan zitten van tanden of kiezen. Goede tandverzorging is een eerste vereiste, omdat de ontsteking wordt veroorzaakt door een overmatige groei van bacteriën in de plooi tussen de tanden en het tandvlees.

Daarnaast kan propolis bijdragen aan de genezing door de bacteriën te doden en de ontsteking af te remmen. Het beste resultaat wordt bereikt door met een kwastje of een wattenstaafje het tandvlees te bestrijken met een propolis oplossing. Schenk daarbij speciale aandacht aan de gleufjes tussen het tandvlees en de tanden en kiezen. Eenmaal per dag is voldoende.

Tandwortel-ontstekingen kun je ook met propolis behandelen. Elk uur twee druppels op de ontstoken tand, of als de tand of kies er al uit is, direct op de wond.

Tongbranden:
Tongbranden is een verschijnsel waarvoor de medische wereld geen goede verklaring en behandeling heeft. Als oorzaak wordt wel gedacht aan bepaalde vitamine B-tekorten, maar duidelijk is dat niet. In 1978 is er onderzoek gedaan naar het eventuele nut van propolis bij tongbranden. Bij 32 % van de patiënten verdwenen de klachten. Een vermindering van het branderige gevoel trad op bij 24%. Gezien het feit dat geen enkele behandeling hiervoor enig succes had geboekt, mag de behandeling met propolis toch een redelijk succes genoemd worden.

Eczeem:
Eczeem is een verzamelnaam voor een aantal verschillende huidaandoeningen die gepaard gaan met roodheid en schilfering van de huid, met pukkeltjes, blaasjes of korstjes. Meestal is er ook jeuk.

Eczeem behoort tot de zeer goed op propolis reagerende huidaandoeningen. Bij de meeste typen eczeem heeft een behandeling met propolis succes, zoals bij schimmeleczeem (zwemmerseczeem), chronisch en constitutioneel eczeem (vooral op elleboog, in knieholte en de nek), luieruitslag en dauwworm (nat eczeem bij baby's, met name in het gelaat).

Het komt nogal eens voor dat de eczeemverschijnselen in het begin van de behandeling verergeren. Soms gaat de huid daarbij verharden. Na ongeveer een week schilfert dit laagje af, waarna een schone en gave huid terugkeert. Verergering van de klachten kan echter ook berusten op een allergie voor propolis. Dit uit zich vaak in het ontstaan van roodheid en blaasjes met vocht en jeuk op de plaats waar de propolis wordt aangebracht of vlak daaromheen.

Behandelen van eczeem met propolis is een combinatie van uitwendig en inwendig gebruik. Naast het innemen van propolisdruppels, behandel je de huid met propolis tinctuur. Tweemaal per dag de eczeemplekken daarmee dun aanstippen of de tinctuur met de vingers verspreiden. Vooral bij nat eczeem heeft dit door zijn wat indrogende werking een goed effect.

Bij droog eczeem zie je vaak de opperhuid na één of anderhalve week als een hard vel loslaten, waarna een nieuwe huid tevoorschijn komt. Na een week vervang je een van beide keren tinctuur door propolis zalf. En weer een week later ga je over op tweemaal daags zalf opbrengen.
Het zal niet zoveel verwondering wekken dat mensen die nog niet zolang eczeem hebben, sneller verbetering merken dan mensen die er jarenlang last van hebben.

Acne:
Er zullen maar weinig mensen zijn die in hun pubertijd geen last hebben gehad van jeugdpuistjes of acne. De acne heeft te maken met de verandering op het gebied van de hormonen. Hierdoor worden de talgklieren gestimuleerd om meer talg of huidsmeer te produceren. Raakt het afvoergangetje van een talgkliertje naar de huid verstopt, dan zwelt het kliertje op en ontstaat er een zogenaamde mee-eter.

Op den duur kan een mee-eter gaan ontsteken. De altijd in de huid aanwezige bacteriën zijn daar de oorzaak van.
Acne laat zich met propolis goed behandelen. De resultaten wijzen dit duidelijk uit. Uit een recent onderzoek blijkt dat 65% van de gebruikers goed reageerde op de behandeling, terwijl bij 24% de acne zelfs geheel verdween. Soms verergerde de acne in het begin van de behandeling. Dat bleek een goed teken.

De behandeling van acne met propolis is een combinatie van inwendig en uitwendig gebruik. Naast het innemen van de propolis druppels, begin je met twee keer per dag de puistjes aan te stippen met propolis tinctuur. Na een week kun je overgaan op tweemaal daags propolis zalf te gaan gebruiken. Eventueel nieuw opkomende puistjes of mee-eters stip je tweemaal daags aan met de propolis tinctuur. Dan zetten ze niet door of komen juist versneld tot rijping.

Wonden:
Voor de behandeling van wonden is propoliszalf ideaal. Deze zalf verzacht de pijn, doodt eventueel aanwezige ziektekiemen, heeft een licht bloedstelpende werking, gaat de ontstekingsreactie tegen en stimuleert de groei van nieuwe weefselcellen. Dit zijn allemaal eigenschappen die bij wondjes goed van pas komen. En als je kleine kinderen hebt, weet je maar al te goed hoe vaak je een goede wondzalf nodig hebt.

 Dragende wonden of zweer noemt men de wond die een geel of groen gekleurd vocht produceert (pus of etter) doordat er een infectie in de wond is ontstaan. Bij een dragende wond werkt propolis tinctuur (tweemaal daags op de wond) beter dan propolis zalf. Het daarnaast ook slikken van propolis druppels is alleen nodig wanneer na een week geen verbetering te zien is.

Houd brandwonden eerst minstens 15 minuten in koud water. Daarna mag er geen brandzalf op worden gesmeerd, want dan kan de dokter niet meer zien hoe diep de huid is verbrand. Deze standaardregel geldt natuurlijk voor de wat uitgebreidere verbrandingen door met name een hete vloeistof of contact met open vuur.

Maar wanneer er sprake is van een kleine verbranding is propoliszalf een goede oplossing. Een paar maal om het half uur een beetje propolis zalf op de huid aanbrengen is voldoende om de verbrandingsreactie in de huid tot staan te brengen. Dat geldt ook voor zonnebrand. In dit laatste geval is het aan te raden om tegelijkertijd een paar druppels propolis in te nemen.

Open been (ulcus cruris) is een speciaal soort zweer aan het onderbeen. Zo'n zweer kan maandenlang bestaan, zonder ook maar de geringste neiging te hebben tot genezing. Dat komt bijna altijd doordat de doorbloeding op die plaats erg slecht is. De behandeling van een open been is een langdurige zaak. Dat geldt ook bij het gebruik van propolis. Doe elke dag eenmaal zalf rondom de wond.

Wrijf die zalf een halve minuut rondom de wond (niet erin). Neem verder propolis druppels in en doe zolang de wond vies is, ook nog een of twee druppels propolis tinctuur op de wond. Een probleem bij de behandeling van een open been is het gemak waarmee de huid rondom de wond soms overgevoelig wordt voor zalven. Het beste is dan om gedurende een week te stoppen met propolis en zinkolie rondom de wond te smeren.

Verder zijn met propolis goede resultaten bereikt bij het behandelen van zweren door bestraling. De behandeling gebeurde op dezelfde manier als bij een open been. Ook kan uit voorzorg de huid voor de bestraling ingesmeerd worden met propolis.
Tenslotte kan propoliszalf ook gebruikt worden ter behandeling of ter voorkoming van doorligwonden, ten gevolge van langdurige bedlegerigheid.

Huidziekten:
Behalve eczeem, acne en allerlei soorten wonden zijn er nog talloze andere huidziekten waarbij propolis zeer gunstig kan werken. Bij een aantal daarvan is er duidelijk sprake van een infectie van de huid door schimmels, bacteriën of een virus. Maar van bijvoorbeeld psoriasis is de oorzaak onbekend. Eigenlijk kun je bij elke chronische of slecht genezende huidziekte propolis proberen.

Huidschimmelinfecties:
Schimmelinfecties van de huid laten zich goed met propolis behandelen. Propolis doodt immers een groot aan- tal schimmelsoorten. Dit is, behalve in het laboratorium, ook in de praktijk aangetoond.
Bij de behandeling van door huidschimmel veroorzaakte aandoeningen is het inwendig gebruik van propolis in de regel niet nodig. je kunt volstaan met tweemaal daags een plaatselijke behandeling met propolis tinctuur of zalf.

De keuze hangt af van de soort en de plaats van de schimmelinfectie. Gebruik bij vochtig eczeem (met name in geval van smetplekken en zwemmerseczeem) de propolis tinctuur, omdat die een indrogend effect heeft. Was de smetplekken of de voeten elke dag zonder zeep en zorg ervoor dat de aangetaste plekken goed droog zijn. Bij erg droge huidschimmelinfecties kun je beter na een week de tinctuur vervangen door zalf.
De propolis tinctuur kan na het opbrengen een branderig gevoel geven. Daarom kun je bij baby's met luieruitslag maar beter zalf gebruiken.

Laat ze na het zalven een half uur met blote billen op de buik liggen of rondkruipen zodat de billen goed kunnen 'luchten'.
Schimmelinfecties van de nagels of de behaarde hoofdhuid moeten met de tinctuur worden behandeld. Het kan bij nagelaandoeningen vele maanden duren voordat de schimmel eruit is verdwenen.

Ringworm ten slotte kan met zowel propolis tinctuur als met de zalf worden behandeld. Als het om grotere plek ken gaat is de tinctuur gemakkelijker, omdat die sneller in de huid trekt dan zalf.

Eeltvorming:
Eeltvorming is een verdikking van de opperhuid. Zoiets kan een normale reactie zijn op plaatselijke druk, maar eeltvorming kan ook het gevolg zijn van een ziekte van de huid.
Wratten zijn een plaatselijke huidverdikking als gevolg van een virusinfectie. Je kunt proberen deze vaak hardnekkige kwaal te bestrijden door de wratten tweemaal daags aan te stippen met propolis tinctuur. Wanneer er zich na twee weken nog geen resultaat begint af te tekenen, kun je door ook propolis in te nemen het afweersysteem tegen virussen stimuleren.

Op dezelfde manier kun je likdoorns en eksterogen met de propolis tinctuur behandelen.
Extreme eeltvorming op handpalm en voetzool is een apart ziektebeeld, waarvan de oorzaak niet bekend is.

Vaak is deze ziekte erfelijk. Propolis blijkt bij deze aandoening een verbluffend goed resultaat op te leveren. Door inwendig gebruik van propolis en het plaatselijk tweemaal daags insmeren met propolis tinctuur kan, na een aanvankelijke verslechtering, in de tweede week van de behandeling een verbetering worden verwacht. De kloven sluiten zich en de huid gaat afschilferen. Door nu eenmaal zalf in plaats van druppels te gebruiken (en eventueel wat zuivere vaseline tussendoor) kan de huid soepeler worden. Gebruik na de derde week alleen nog maar de zalf.

Haarproblemen:
Voor het behandelen van haaruitval en andere haarproblemen, bijvoorbeeld haarroos, moet de aangedane hoofdhuid eenmaal per dag met enkele druppels propolistinctuur worden ingewreven. Het tegelijkertijd slikken van propolis druppels versterkt de werking.

Psoriasis:
Psoriasis behandelen met propolis blijkt bij een redelijk aantal mensen goede resultaten op te leveren. Maar even vaak reageert deze hardnekkige huidziekte er niet op.
Bij de behandeling van psoriasis met propolis is het inwendig gebruik van propolis het belangrijkst. Gebruik hierbij tweemaal zoveel als normaal (zie de algemene gebruiksadviezen). Daarnaast gebruik je op de psoriasis-plekken tinctuur en na een of twee weken zalf, net zoals dat bij eczeem wordt gedaan.

Steenpuisten:
Steenpuisten zijn infecties vlak onder of in de huid, die meestal door de stafylococcenbacterie worden veroorzaakt. Steenpuisten moeten viermaal per dag met propolis tinctuur worden aangestipt. Gaat het om veel steenpuisten, dan is het sterk aan te raden om tegelijkertijd ook propolis te slikken.

Neus:
Een verkoudheid geneest bijna altijd vanzelf. Medicijnen zijn daarbij niet nodig. Maar als er complicaties dreigen, wordt dat anders. Want bij uitbreiding ervan naar de neusbijholten of het middenoor kunnen vervelende ontstekingen ontstaan.
Voor griep geldt eigenlijk hetzelfde als voor een verkoudheid. Griep is een virusziekte die soms tot complicaties leidt, maar meestal vanzelf overgaat. Toch kun je er een paar dagen flink ziek van zijn.

Een virusdodend middel dat tegelijk je weerstand oppept, kun je dan best gebruiken. Begin er al mee in een zo vroeg mogelijk stadium. Neusbijholte-ontsteking:
Je weet pas dat je neusbijholten hebt, wanneer ze ontstoken raken. In aansluiting op een gewone verkoudheid ontstaat een zwaar, duf gevoel in je hoofd met een vaak kloppende pijn boven of onder je oog. Bij lopen of voorover buigen wordt de pijn erger.
Propolis blijkt ook bij neusbijholte-ontstekingen goed te werken.

Uit een onderzoek bleek dat 68 % van patiënten die last hadden van een bijholte-ontsteking, baat hadden bij propolis. Bij sommigen verergerden de klachten in het begin van de behandeling. Dit werd mede veroorzaakt door de hoeveelheid vuil die, soms met bloed vermengd, uit de bijholten loskwam, waardoor de neusverstopping tijdelijk verergerde.

Als je een neusbijholte-ontsteking wilt behandelen met propolis, kun je dit het best doen door propolis in te nemen en op te snuiven (zie de algemene gebruiksadviezen). Opsnuiven gaat het best door een druppel op je handrug te leggen en die onder een van beide neusgaten te houden.

Houd dan tijdens het opsnuiven je andere neusgat dicht. Doe dat tweemaal per dag (een druppel per neusgat), dat is echt voldoende. Het is niet goed om langer dan een week achtereen propolis druppels op te snuiven, want die zijn vrij scherp en kunnen daardoor bij langdurig gebruik een nadelige invloed hebben op het neusslijmvlies. Kinderen kunnen overigens maar beter geen propolis druppels opsnuiven.
Een stoombad met propolis kan ook. Doe daarvoor 10 druppels in een bak met heet water en adem de damp door de neus in.

Hooikoorts:
Een jeukende, verstopte neus met een waterige afscheiding en tranende, jeukende of brandende ogen zijn voor veel mensen het teken dat het hooikoortsseizoen weer is begonnen. Wanneer je met propolis begint als je al klachten hebt, moetje één tot twee keer hogere dosis innemen dan gewoonlijk nodig is.

Verder is het goed om 's morgens en 's avonds een druppel propolis oplossing vanaf de handrug op te snuiven in beide neusgaten. Druppel de propolis druppels nooit direct in de neus, want die zijn daarvoor te scherp. Als je propolis gaat innemen voor het hooikoortsseizoen begint, kun je volstaan met de normale dosering. Een 'voorkuur' van 4 weken is voldoende.

Longen:
Een longziekte die veel te maken heeft met allergie, is astma. Door het inademen of inslikken van iets waar men allergisch voor is, verkrampen de spiertjes in de wand van de luchtpijpjes van de longen. Benauwdheid en piepend ademen zijn daar onder meer het gevolg van.

Net als bij andere allergische aandoeningen (hooikoorts en bepaalde vormen van eczeem) kan propolis ook bij astma helpen. Bovendien versterkt propolis de werking van de gebruikelijke astmamiddelen, zo bleek uit een onderzoek. Slikken van propolisdruppels is meestal voldoende. Opsnuiven hoeft hierbij niet.

De ervaring is dat propolisdruppels vaak te scherp zijn om op te snuiven. Langer dan een week kun je dit ook beter niet doen. Propolisdruppels toevoegen aan een bakje met heet water en de damp diep inademen, kan wel langer worden volgehouden en kan bij benauwdheid verlichting geven.

In een aantal Oost-Europese landen wordt propolis ook wel gebruikt bij de behandeling van longontsteking en longtuberculose. Ondanks de goede resultaten is propolis bij deze en andere ernstige ziekten geen eerste keus. Propolis kan wel een prima behandeling zijn op de gewone doktersbehandeling, of gebruikt worden als men is 'uitgedokterd'.

Oren:
Dat je een aantal ziekten van het oor met propolis goed kunt behandelen, is niet zo bekend. Toch is er een aantal ooraandoeningen waarbij je propolis best zou kunnen proberen: een ontsteking van de gehoorgang, een langdurig bestaand loopoor en diverse vormen van slechthorendheid.

Een gehoorgangontsteking kun je op verschillende manieren oplopen. De belangrijkste oorzaken zijn wel vocht en warmte en peuteren in het oor. Propolis werkt tegen bacteriën en schimmels en kan daarom bij een gehoorgangontsteking zeer gericht werkzaam zijn. Voor het behandelen van een gehoorgangontsteking met propolis kun je gebruik maken van propolis druppels, (drie maal daags 3 druppels in het oor) of speciale propolis oordruppels (ook wel propolis oliedruppels genoemd). Een loopoor en slechthorendheid kun je op dezelfde manier behandelen.

Spijsverteringsorganen:
Van het spijsverteringskanaal, dat vanaf de mond tot aan de anus loopt, is in de praktijk alleen het begin (de mond) het doelwit van een behandeling met propolis. Aandoeningen van onder meer de maag en darmen worden in de regel niet met propolis behandeld. Dat is jammer, want bij een aantal van dat soort aandoeningen kan propolis toch echt wel goede resultaten geven.

Voor een maagzweer en een zweer aan de twaafvingerige darm, bestaan goede medicijnen. Wat niet wegneemt dat propolis een goed natuurmiddel tegen maagzweren is. Door viermaal daags een kwartier voor de maaltijd en voor het slapen gaan, propolis druppels in te nemen, treedt vaak binnen enkele dagen verbetering op.

Diarree is meestal het gevolg van een infectie in de dunne darm. Diverse virussen en bacteriën kunnen daar de oorzaak van zijn. Propolis doodt niet alleen 'onschuldige' bacteriën en virussoorten. Propolis werkt ook tegen bacteriën als salmonella en shigella, zo is uit de diverse kweekproeven met deze bacteriën gebleken. Daarom kun je acuut ontstane diarree met propolis behandelen.

Colitis ulcerosa of de ziekte van Crohn veroorzaken een langdurig bestaande diarree. Bij deze ziekten ontstaan in de darmen op vele plaatsen kleinere en grotere zweertjes. De oorzaak is onbekend. Propolis blijkt vooral bij colitis uicerosa, maar ook bij de ziekte van Crohn verbluffende resultaten te kunnen opleveren.

Daarbij wordt gebruik gemaakt van speciaal hiervoor gemaakte capsules, gevuld met een geconcentreerde dosis propolis, die pas in de darmen uiteenvallen. Eén capsule per dag is in de regel voldoende. Dat deze ziekten goed reageren op propolis, past wel bij de ontdekking dat de para-tuberculose bacterie mogelijk de veroorzaken is. Propolis is immers bacteriedodend en de tuberculosebacterie blijkt gevoelig te zijn voor propolis.

Aambeien:
Tweemaal per dag op de anus is bij uitwendige aambeien voldoende. Voor inwendige aambeien kun je beter een propolis zetpil gebruiken (eenmaal daags).
Harde ontlasting wil nog wel eens leiden tot pijnlijke anuskloofies, die door de bacteriën uit de ontlasting ontstoken zijn geraakt. Een gecombineerde behandeling met propolis zalf en zetpillen zal in dit geval vaak helpen.

In Frankrijk wordt propolis ook wel gebruikt tegen aandoeningen van de galwegen. Het zou bijvoorbeeld helpen tegen krampen van de galwegen door galstenen en tegen chronische galblaasontsteking. Maar er is in de literatuur, die over propolis is verschenen, onvoldoende over de werking bij galaandoeningen te lezen om hierover iets met zekerheid te kunnen zeggen.

Gewrichten en spieren:
Er is hoegenaamd geen onderzoek gedaan naar de werking van propolis bij reuma en andere aandoeningen van spieren en gewrichten. Dat propolis hierbij toch in veel gevallen goede resultaten oplevert, is in de praktijk dan ook meer bij toeval gebleken.

Ongeveer de helft van de mensen blijkt er baat bij te hebben. Soms blijkt het pijnstillend effect al in de eerste week van de behandeling. Maar het kan ook wel meer dan twee weken duren voor het eerste resultaat merkbaar is.

Spierpijn kun je met propolis zalf behandelen door de pijnlijke spieren er goed mee in te masseren (tenminste twee keer per dag). Maar je kunt ook propolis innemen. De combinatie van beide heeft het meeste effect.

Een tennisarm is een bijzondere vorm van spierpijn. Hierbij is de pees van de onderarmspier aan de buitenkant van de elleboog ontstoken door een langdurige overbelasting. Doe hierbij driemaal daags een niet te zuinig laagje propolis zalf op de pijnlijke plek, met daarop een verband. Daarnaast kun je ook propolis slikken. Soms wordt de pijn in het begin erger, maar dat is een goed teken.

Bij gewrichtsaandoeningen, zoals jicht, reuma en artrose, gebruik je propolis in de gewone standaarddosering. Ga bij onvoldoende resultaat na een week over op de dubbele hoeveelheid per keer. Verder kun je op de pijnlijke gewrichten tegelijk ook één- of tweemaal daags propolis zalf smeren.

En dan verder nog:
De belangrijkste successen van propolis liggen op het gebied van de huidziekten, de keel- neus- en ooraandoeningen en de stoornissen van de mond en het maagdarmkanaal. Hiermee bestaat in de praktijk ook de meeste ervaring. Toch zijn er nog enkele geheel andere aandoeningen, waarbij over het gebruik van propolis gunstige resultaten zijn gemeld. Om een zo volledig mogelijk beeld van de werkzaamheid van propolis te geven, kunnen deze hier niet onvermeld blijven.

Witte vloed:
Omdat propolis zowel tegen schimmels als tegen bacteriën en de trichomonas-parasiet werkzaam is, kun je er de meeste vormen van witte vloed mee behandelen. Propolis werkt hierbij het best bij plaatselijke toepassing. In dit geval werkt een propolis zetpil het best. Wanneer je tweemaal daags gedurende 7 dagen in de vagina zo'n zetpil aanbrengt is dat meestal voldoende. Het effect van de plaatselijke behandeling kan worden versterkt door tegelijk ook propolis te slikken.

Prostaatontsteking:
Een prostaatontsteking is een zeer pijnlijke aandoening. Het hele gebied rond de prostaat is opgezet en als er druk op komt is dat erg pijnlijk, waardoor je niet goed meer kunt zitten. Ook het plassen doet vaak zeer. Propolis zou bij een chronische prostaatontsteking in een aantal gevallen met succes zijn toegepast. Je moet hiervoor een maand lang eenmaal daags een zetpil gebruiken en verder ook propolis innemen volgens het algemene gebruiksvoorschrift. Eventueel kun je tegen de pijn ook nog tweemaal daags zalf doen op de huid boven de prostaat.

Ziekten van het zenuwstelsel:
Er zijn maar weinig ziekten van het zenuwstelsel, waarbij propolis met succes is toegepast. Maar omdat het vaak om ziekten gaat waar we weinig of niets tegen kunnen doen, is het niet gek om daarbij toch een maand of twee propolis is proberen.

Multiple sclerose is een van de ziekten, waarbij propolis met redelijk resultaat is toegepast. Op het internationale Apimondia-congres in 1979 werd verslag gedaan van een onderzoek met propolis. Uit dit onderzoek bleek duidelijk dat de propolis werkzaam was geweest als je de resultaten vergeleek met de gebruikers van een 'nep- drankje'. Multiple sclerose is mogelijk een virusziekte. De verklaring voor het gunstige resultaat van propolis kan dus wellicht in het virusdodend effect van propolis worden gezocht.

Het onderzoek omvatte nog enkele andere ziekten van het zenuwstelsel, zoals de ziekte van Parkinson, spierdystrofie, slechte bloeddoorstroming van de hersenvaten, anorexia nervosa en de klachten die kort na een hersenschudding ontstaan. Ook bij deze aandoeningen zou de werkzaamheid van propolis duidelijk zijn aangetoond.

Algemene gebruiksadviezen:
Bij alle op deze pagina's beschreven resultaten van wetenschappelijke onderzoeken, is gebruik gemaakt van propolis in druppelvorm. De belangrijkste reden hiervan is, dat propolis een harsachtige stof is met tientallen werkzame bestanddelen, die niet in water oplossen. Het inslikken van ruwe propolis heeft daarom weinig zin, want maag- en darmsappen zijn waterachtige vloeistoffen.

Daarin lossen de geneeskrachtige bestanddelen van propolis bijna niet op. De pillen en capsules zijn gemaakt van gemalen, ruwe propolis. Daarvoor wordt de propolis eerst ingevroren, want bij kamertemperatuur is deze te kleverig om te vermalen tot poeder. In de maag is het warm en daardoor kleven al die korrels propolis uit de pil of capsule daar weer snel aan elkaar tot een balletje ruwe propolis. Propolis uit capsules en tabletten wordt dus nauwelijks in het bloed opgenomen.

Bij propolis in druppelvorm, waarmee in 90% van het gepubliceerde onderzoek over propolis is gewerkt, worden via speciale oplostechnieken de bestanddelen uit de hars getrokken en in oplossing gebracht. Pas dan kan het menselijk lichaam volledig profiteren van alle werkzame bestanddelen uit de propolis.

Het is belangrijk om propolis te gebruiken uit de eigen streek. Zeker bij onder meer allergische ziekten is het van belang dat het om propolis uit de eigen streek (land) gaat. Je hebt dan weinig aan propolis uit China of Arizona (Verenigde Staten), want daar zweeft een heel ander stuifmeel in de lucht dan hier.

Bovendien is aangetoond dat de bioflavonoïden, de meest werkzame stoffen in propolis, vooral voorkomen in berken en populieren. Deze bomen komen vooral in ons eigen land veel voor.
Voor de behandeling van huidziekten heb je zalf nodig waarin de propolis bestanddelen in opgeloste vorm aanwezig zijn. Anders krijg je hetzelfde probleem als bij tabletten.
Hoe moet je propolis gebruiken?

Afhankelijk van de ziekte kunnen propolis druppels in- of uitwendig worden gebruikt. De meer geconcentreerde propolis tinctuur is alleen voor uitwendig gebruik bedoeld. De propolis druppels kun je direct vanuit het flesje op de tong druppelen.

Ze werken het best wanneer je ze eerst een halve minuut lang in de mond houdt, en dan pas doorslikt. Een groot deel van de bestanddelen wordt dan al door het slijmvlies van de mond opgenomen en aan het bloed afgegeven.

Bij de meeste aandoeningen gebruik je viermaal daags 4 druppels. Soms moet je wel eens een dubbele dosis gebruiken. Kinderen nemen per keer een kleiner aantal druppels, afhankelijk van de leeftijd. Aan kinderen tussen de 7 en 12 jaar geef je drie druppels per keer; voor kinderen van 4 tot en met 6 jaar zijn 2 druppels per keer genoeg.

Kinderen tot en met 3 jaar krijgen per keer één druppel. Omdat het alcoholgehalte van propolis druppels nogal aan de hoge kant is, kun je voor kinderen beter gebruik maken van propolis druppels op honingbasis.

En wanneer de klachten minder worden, kun je proberen om het aantal keren innemen langzaam te verminderen via driemaal daags naar tweemaal daags. Na het verdwijnen van de klachten kun je, via een korte periode van eenmaal daags, stoppen met innemen.
Als na 14 dagen innemen de klachten nog niet zijn verminderd, mag je aannemen dat de propolis behandeling niet aanslaat en dient men een arts te raadplegen.

Bijwerkingen:
Elk middel dat werkt heeft automatisch ook bijwerkingen en dat geldt dus ook voor propolis. Gelukkig zijn er weinig ongewenste bijwerkingen en die komen maar bij een beperkt aantal mensen voor. Onderzoek wees uit, dat misselijkheid bij het innemen de meest genoemde bijwerking was (minder van 1 %).

Andere klachten die wel eens genoemd werden, zijn een ruw gevoel in de mond, een branderig gevoel in de slokdarm, duizeligheid, hoofdpijn en vaak plassen. Het is maar de vraag of dit echt van de propolis kwam of toeval is. Bovendien zijn er mensen die propolis juist met succes tegen duizeligheid of hoofdpijn hebben gebruikt.

Allergie voor propolis:
Waarschuwing: één op de 2000 mensen is allergisch voor propolis. Na contact met propolis ontstaan er dan rode, jeukende vlekken of bulten op de huid. Of je allergisch bent blijkt pas als je het middel gebruikt.

Dat kun je zonder risico uitproberen door 's avonds een beetje propolis zalf of druppels op je handrug te doen. Als je allergisch bent ontstaat in de loop van de nacht of volgende morgen een rode, jeukende plek. Gebeurt er niks, dan ben je er dus niet allergisch voor.

Trombosedienst:
Propolis kan de werking van bloedverdunnende middelen (acenocoumarol, sintrom, fenprocoumon, marcoumar) versterken. Dit is gebleken bij het regelmatig bloedonderzoek dat gebruikers van bloedverdunnende middelen bij de trombosedienst moeten ondergaan. Deze ervaring leidt in elk geval tot het advies aan gebruikers van bloedverdunnende middelen om na een week propolis gebruik hun bloed door de trombosedienst te laten controleren.
 
Propolis, wonderlijk middel uit de bijenkast:
De werking van propolis kan grofweg samengevat worden met de volgende kenmerken:
ondersteunt de natuurlijke afweer van het lichaam, bezit anti-bacteriële en anti-virale werking, remt groei van schimmels, remt ontstekingsreacties en werkt tegen pijn en jeuk,
bevordert de wondgenezing, remt slagaderverkalking en stimuleert de bloeddoorstroming,
krampstillende werking op de darmspieren en stimuleert de galafvloe.

Deze worden door wetenschappelijke studies bevestigd.
Er zijn honderden wetenschappelijke studies gedaan naar de samenstelling en de werking van propolis en haar bestanddelen. Ook zijn vele wetenschappelijke studies verricht naar de toepassingsmogelijkheden van propolis bij verschillende ziekten.

Voor de meeste artsen in ons land is dit onderzoek niet overtuigend genoeg, meestal omdat het te kleinschalig is opgezet. Grootschalig onderzoek is echter onmogelijk, aangezien dat vele miljoenen guldens kost. En dat kan alleen uitgegeven worden aan een product waar de fabrikant patent op bezit, zodat de miljoenen die zijn geïnvesteerd weer terugverdiend kunnen worden. Op propolis kan geen patent worden aangevraagd omdat het een reeds jarenlang bekend natuurproduct is.

Dat er de afgelopen jaren toch een groot aantal wetenschappelijke onderzoeken naar de werking van propolis is uitgevoerd en gepubliceerd, komt doordat veel artsen in hun praktijk merken dat propolis in veel gevallen wel degelijk helpt en het nuttig vinden er onderzoek mee te doen. 

                                                                         PEPERMUNT.
Gebruik een sterk afkooksel (Herfstmunt) om kloven in handen te genezen. Toevoegen aan badwater voor een opwekend en verfrissend bad.

Als geneeskruid gebruikt men de bladeren en de etherische olie.
Krampwerend, tegen winderigheid, zweetafdrijvend, menstruatie opwekkend.
Uitwendig verkoelend en antiseptisch.

Uitwendig.
Als kompres bij "warme" hoofdpijn en neuralgie.
Als spoeling bij hete en jeukende huidaandoeningen. De thee geeft verkoeling wanneer hij verdampt.

Inwendig.
Bij krampen en kolieken, darmproblemen.
Bij indigestie.
Bij reisziekte, misselijkheid en pijn bij galblaasproblemen.
Bij hoofdpijn door indigestie.
Slapeloosheid, met name indien verergerd door spanning in de maag en rusteloosheid.
Bij ongesteldheidpijn en uitgestelde menstruatie.
Gebruik als thee en inhaler bij infecties van neus en bijholten.
Als mondwater voor een frisse adem.

Dosering.
Drink de thee naar believen, al kunnen grote doses tot overmatige opwinding leiden.
Voeg bij spijsverteringsproblemen toe aan andere kruidentheeën bijvoorbeeld bij Spirea (Filipendula ulmaria) en smeerwortel. Neem na zware maaltijden om de spijsvertering te bevorderen.

Gebruik bij een jeukende huid de thee als spoeling of voeg enkele druppeletherische olie toe aan lotions en crèmes.

Adem bij stomen (vaak in combinatie met eucalyptusolie) de damp van de thee in, of voeg enkele druppels etherische olie toe aan warm water.

Toepassingen met etherische olie.
De olie wordt verkregen door waterdamp distillatie van de bladeren en bloeitoppen. Het is een kleurloze tot lichtgele olie, die dikker wordt als hij veroudert.
Pepermunt kan gebruikt worden bij o.a. ringworm, scabiës, dermatitis, zenuwpijn, hartkloppingen, maagklachten, hik, verkoudheid, koorts, spastische hoest, astma, flauw vallen, vertigo, slijmvliesontsteking, wintervoeten, gebrek aan eetlust, ingewandsklachten, vermoeidheid, tand en kiespijn, misselijkheid, diarree, reisziekte, sinusitis, slechte adem, shock, acne, verstopte poriën, hoofdpijn en migraine.

Bij een slechte adem
1 druppel Pepermunt op een tandenborstel doen en 2 maal per dag poetsen. Of 5 druppels Pepermunt hydrolaat in een glas water en dit op drinken.

Bij hoofdpijn of migraine
2 druppels Pepermunt op de slapen smeren.

Bij muggenoverlast
Voor het slapen 2 tot 3 druppels Pepermunt op het kussen sprenkelen.

Bij tand- en kiespijn
1 druppel Pepermunt op de pijnlijke tand/ kies smeren.

Verdampen
Enkele druppels Pepermunt in de auto, verhoogd de concentratie tijdens het autorijden.

Bij astma
De ontkrampende werking van Pepermunt maakt het tot een waardevol dampbad bij astma. Meng 6 druppels Pepermunt in een schaaltje heet water en damp hier dagelijks 10 minuten mee.
Voorzichtig:
Gebruik geen munt tijdens de zwangerschap (tenzij verwerkt in gerechten) en vermijd het tijdens de borstvoeding.

Baby's kunnen er spijsverteringsproblemen door krijgen en het kan de melkproductie afremmen. Geef ook geen pepermunt aan kinderen onder de 12 jaar, in de vorm van infusie of als etherische olie.

Gebruik in deze gevallen kattekruid (Nepeta cataria) in plaats van pepermunt.
De meeste etherische oliën kunnen niet zonder risico ingenomen worden.

Gebruik etherische oliën uitsluitend inwendig als u voldoende kennis heeft of raadpleeg een (homeopathische) arts.
Over het algemeen is echter de werking bij uitwendig gebruik sterker dan bij inwendig gebruik.

                                                                            ROZEMARIJN.
Rozemarijnblad in een bad stimuleert de bloedsomloop. Gebruik het blad in een gezichtsstoombad.
Maak er een spoeling van de bladeren voor donker haar.

Als geneesmiddel worden de tijdens en na de bloeiperiode verzamelde bladeren en de etherische olie gebruikt.

Stimuleert de bloedsomloop, versterkend voor zenuwen, antiseptisch en windverdrijvend.

Bij haarverlies en problemen met de hoofdhuid.
Als gorgeldrank bij keelpijn. Nuttige vervanger voor salie tijdens de zwangerschap.
Als olieaftreksel voor massage van koude ledematen en pijnen en kwalen.
Als ontsmettingsmiddel (antiseptisch) tegen ontstekingen.


Bij slechte bloedsomloop, koude voeten en pijnen bij koud weer, regelmatig innemen.
Bij uitstralende gewrichtspijnen
Bij hoofdpijn die gepaard gaat met spijsvertering(lichte maagpijn) en bij migraine.
Neem rozemarijn met kamille voor stress-gerelateerde hoofdpijnen.
Bij depressiviteit, slecht geheugen, duizeligheid en neiging tot flauwvallen.
Bij neuralgie.
Bij lage bloeddruk.
Bij hyperactiviteit.
Bij gebrek aan eetlust, galstenen en ontstoken galblaas.
Bij haarverlies en problemen met de hoofdhuid.
Goed als inhaler bij verstopte en ontstoken bijholten.

Goede bloeddoorstroming naar het hoofd verbetert het geheugen en bevordert gezond en sterk haar.
Het drinken van twee koppen rozemarijnthee per dag voorkomt haaruitval door slechte bloedcirculatie en versnelt de haargroei na chemotherapie.

Heeft invloed op een zwakke spijsvertering, een opgeblazen gevoel, neuralgische pijnen en bezit het vermogen de bloedsomloop te stimuleren. Dit wordt veroorzaakt omdat het een bloedstuwende werking heeft en de weefsels verwijdt die er mee behandeld worden. Het heeft een opwekkende invloed op oudere mensen.

De olie wordt verkregen door waterdamp destillatie van de verse bloeiende toppen. De olie is kleurloos tot lichtgeel en heeft een sterke, kruidige, balsemachtige geur. Een mindere kwaliteit wordt in Spanje uit de gehele plant gedestilleerd. Deze olie heeft een sterke kamferachtige geur.

Rozemarijn wordt heel veel als smaakstof gebruikt in levensmiddelen, vooral vleesproducten. Het is een natuurlijk anti-oxidant. Rozemarijn is ook heerlijk voor gebruik in de sauna.

Rozemarijn is te gebruiken bij o.a. acne, eczeem, hoofdroos, vet haar, haaruitval, luizen, constipatie, vermoeide spieren, geestelijke vermoeidheid, lage bloeddruk, aderverkalking, hartkloppingen, griep, infecties, verkoudheid, zenuwpijn, darminfecties, duizeligheid, suikerziekte, pijnlijke menstruatie, migraine, spierpijn, jicht, verstuikingen, hoesten, verkoudheid, vermoeidheid, gewrichtspijn, stress, koude handen en voeten, spit.

Vaak kan de werking van een etherische olie worden versterkt door deze te combineren met andere etherische oliën.

Bij droog haar.
2 tot 3 druppels Rozemarijn mengen met de voor het wassen benodigde hoeveelheid milde shampoo.

Bij gezwollen enkels en kneuzingen.
Meng 5 tot 7 druppels Rozemarijn met een eetlepel Sint Janskruid olie en masseer hiermee de pijnlijke plekken.

Bij gewrichtspijn, spierpijn en zenuwpijn.
6 tot 12 druppels Rozemarijn mengen met 3 eetlepels Noten olie en met dit mengsel 2 maal daags de gewrichten masseren. Niet voor het naar bed gaan.

Bij stress en oververmoeidheid.
30 tot 40 druppels Rozemarijn mengen met een beetje melk of honing, dit mengsel in een niet te warm bad doen en ongeveer 20 minuten baden.

Verdampen.
6 druppels Rozemarijn in de aromalamp verfrissen het geheugen en verhelderen de geest. Bevorderen de goede zin en verhogen het concentratie vermogen. Ideaal om bij te studeren. Rozemarijn helpt ook om grenzen te stellen als anderen proberen normen en waarden op te dringen.

Als u 's morgens moe en slaperig bent meng dan 1 druppel Rozemarijn, 2 druppels Petitgrain en 1 druppel Grapefruit met een beetje ongeparfumeerde douchegel en maak dit schuimig op een spons. Verdeel dit goed over het lichaam en douche niet al te warm. U bent dan snel fit.
Voorzichtig

Rozemarijn kan migraine verhevigen wanneer u het tijdens een aanval neemt. Neem het alleen preventief.

Bij hoge bloeddruk alleen in een lage hoeveelheid gebruiken, bij voorkeur het kruid, of de olie heel sterk verdund, b.v. een verdunning van 2 % maken.

Bij aanleg tot epilepsie en in de eerste maanden van de zwangerschap is ook voorzichtigheid met innemen geboden: verdampen, kompressen, gebruik op de huid en keukengebruik zijn dan wel veilig.

Voor gebruik op de huid altijd eerst een beetje op de binnenkant van de elleboog smeren.

Is er na 24 uur geen irritatie, uitslag, branderigheid, enz. dan kan het op de huid gebruikt worden.

Dosering inwendig: 2-3 maal daags 2 druppels.
Niet direct in de ogen gebruiken!

De meeste etherische oliën kunnen niet zonder risico ingenomen worden. Gebruik etherische oliën uitsluitend inwendig als u voldoende kennis heeft of raadpleeg een (homeopathische) arts. Over het algemeen is echter de werking bij uitwendig gebruik sterker dan bij inwendig gebruik.

                                                                                  SALIE.
Gebruik het blad in gezichtsstoombaden en adstringerende reinigingslotion. Wrijf het blad op de tanden om ze witter te laten worden. Het blad is ook te gebruiken bij mondspoelingen. Door spoeling met sterke saliethee wordt (grijs) haar donkerder en steviger.

Als geneeskruid gebruikt men de bladen en soms de bloeiende toppen. Vanaf mei tot juni (net voordat bloesems komen) worden de bladeren en/ of takken van Salie verzameld en langzaam gedroogd bij een temperatuur van 35 ° C om de beste smaak te behouden en mufheid te voorkomen.

Zaad van scharlei kan als aftreksel in oogwater gebruikt worden. Bier van de scharlei was ooit beroemd vanwege zijn bedwelmende eigenschappen. Van de vele saliesoorten worden rode en groene salie medicinaal het meest gebruikt.

Salie heeft een sterke antibiotische werking (anti-bacterieel en anti-schimmel). Waterige en alcoholische aftreksels van de bladen worden voor spoelingen en gorgelen gebruikt bij mond-, tandvlees-, kaak- en amandelontstekingen.

Een paar druppels vluchtige olie in zout water vormen een goed spoelmiddel voor (geïnfecteerde) wonden en zweren. De thee van salie helpt tegen bloedend tandvlees en keelpijn. Salie zit ook in vele kruidentandpasta's.

Recept voor Gorgelwater
1 theelepel bladeren met ¼ l. water overgieten.
20 minuten laten trekken.
filtreren.

Salie thee en saliewijn kalmeren het zenuwstelsel en zijn goed bij een lage bloeddruk. Het bevordert de spijsvertering door bijvoorbeeld een saliethee na een (overdadige) maaltijd te nemen. Salie helpt ook bij een slechte eetlust en tegen winderigheid en kan helpen diarree te overwinnen.

Het blad bevat fyto-oestrogenen en kan daardoor worden gebruikt om een onregelmatige menstruatie en om overgangsklachten te behandelen. Bij opvliegers en (nachtelijke) transpiratie werkt koude thee het best, dosering 3 tot 6 maal daags een halve kop. Van de tinctuur dagelijks 2 tot 4 theelepels in water.  

Niet gebruiken tijdens zwangerschap of bij epilepsie. Gebruik ook geen salie tijdens borstvoeding, omdat de melk er droger van wordt. De in gerechten gebruikte hoeveelheden zijn wel veilig.

Verwar salie niet met artemisia soorten!
Salie mag niet (langdurig) in een hoge doses worden ingenomen.

De meeste etherische oliën kunnen niet zonder risico ingenomen worden. Gebruik etherische oliën uitsluitend inwendig als u voldoende kennis heeft of raadpleeg een (homeopathische) arts.

Over het algemeen is echter de werking bij uitwendig gebruik sterker dan bij inwendig gebruik.

                                                        SINT JANSKRUID.
Op dit ogenblik krijgt St-Janskruid (Hypericum perforatum) een belangrijke plaats in de homeopathie. Je komt in de kranten regelmatig artikels tegen over allerlei onderzoeken die ze doen met het kruid. De resultaten zijn verbluffend. De wetenschappers hebben nog lang niet de laatste sluiertjes van het St-Janskruid onthuld.

Het kruid moest niet wachten tot de opkomst van de homeopathie. Zijn medicinale krachten waren in de oudheid al bekend. Befaamde artsen zoals Galenus en Dioscorides hadden er de mond al van vol. St- Janskruid stond bekend als “St-Jansgras” de bewaker van de duivels (fuga daemonorum).

Het was dus geschikt om duivels en kwade geesten te verdrijven uit huizen waarin ze onrust zaaiden of uit zieltjes die ze veroverd hadden. Redenen genoeg om het kruid eens onder de loupe te nemen.

Legende:
Laat ik U eerst eens vertellen over de prachtige legende die bij het kruid hoort.
Johannes stond net naast het kruis van Christus. Plots viel zijn oog op een bosje kruid dat aan de voet van het kruis stond te pronken.

Er viel juist een druppel goddelijk bloed op. Johannes plukte het bosje en gaf de bloemen als laatste herinnering aan de vrienden van Christus. Als ze op de prille bloemen wreven, zagen ze inderdaad het bloed van hun meester te voorschijn komen.

Op 24 juni, de feestdag van St-Jan had het kruid het meeste waarde. Je kunt je indenken dat de duivel voor minder stikjaloers werd. Hij pakte een sleedoorntak met extra lange doornen eraan en geselde de plant tot hij dacht dat ze vernietigd was. Maar ‘kruid vergaat niet’, en zeker een kruid met een tikkeltje heiligheid krijg je zomaar niet kapot.

Het enige dat overblijft, zijn de putjes, die je ziet als je het groene blad van het sint-janskruid tegen het licht houdt. Soms zie je de putjes van de geseling ook in de gele bloemen. Geleerde bollen beweren dat die putjes de etherische olie van de plant bevatten, maar jij weet nu wel beter...

Wat kan je zelf doen met het kruid?
St-Jansolie:
Overgiet de gele bloemen met koudgeperste olijfolie. Liefst koudgeperst, dan komt de eerste maagdelijke olijfolie tevoorschijn. Nadien warmen ze de olie nog eens op. Een tweede serie olie komt tevoorschijn maar die is niet meer zo waardevol. Laat drie weken op een warme plek staan. Regelmatig eventjes schudden.

Zeef de bloemen er nadien uit en doe die in kleine donkere glazen flesjes. De flesjes moeten liefst donker zijn. Dan bewaart de olie het best. In doorzichtige flesjes op potten zorgt het zonlicht ervoor dat de kwaliteit van je olie na een tijdje niet meer optimaal is. De olie geneest steek-, snij- en brandwonden zonder littekens achter te laten. Zelfs littekenpijnen na een operatie kan je verlichten zeggen artsen die met deze olie werken.
St-Janskruid verlicht ook reuma en jicht.

De olie trekt tot in het bot en dat doet deugd. De olie helpt een verouderde droge huid een beetje. Doe een beetje olie op een watje en wrijf het zachtjes over je gezicht. Een droge huid weet er wel raad mee. Vergeet niet dat je dan uit de zon moet blijven.

St-Jansthee tegen depressie:
Je kan heel gemakkelijk zelf thee oogsten en maken als je het volgende in je achterhoofd houdt. Pluk het kruid op een veilige plek, ver van auto’s en andere luchtveronreinigers. Pluk het als het in bloei staat. Laat het drogen op een donkere, warme plek. Je zolder bijvoorbeeld. Zorg ervoor dat er geen licht binnenkan.

Plak daarom je zoldervenstertjes dicht. Hang er een touw en hang de boeketten kruid aan het touw. Doe rond elk boeket eerst een bruin papier. Dan kan er geen stof op je kruid kruipen. Als het St-Janskruid knisperdroog is rits je het van de steeltjes. Bewaar het gedroogde kruid in een papieren zak op een droge plaats.

Overgiet 1 theelepel gedroogd kruid met 1 kop kokend water en laat niet langer dan vijf minuutjes trekken. Je thee mag goudgeel zijn. Als hij een donkerder kleur heeft laat je hem best staan. Zet ook telkens verse thee. Anders komt er teveel hypericine vrij en die zou schadelijk kunnen werken.

Je zal zien, als je drie kopjes thee per dag drinkt voel je je na een paar weken veel beter en niet meer zo depressief. Je gaat “opgebeurder” door het leven en je angstgevoelens blijven achterwege. De problemen in de menopauze verminderen. Je nerveuze spanningen en prikkelbaarheid verdwijnen als sneeuw voor de zon. J

e bent weer het zonnetje in huis. Als je een echte zware problemen hebt moet je uiteraard naar een dokter. De artsen zijn stilaan zelf overtuigd over de goede werking van het kruid. Je kan gerust met je dokter over het kruid praten. 

St-Janskruid tinctuur:
Je kan in de handel St-janskruid tinctuur kopen als niet houdt van thee. De tinctuur maken ze van het kruid, overgoten met alcohol van minimum 38 tot 40 graden. Ook voor kinderen die bedplassen kan dit middel helpen. 5 tot 10 druppels op een stukje brood. Goed kauwen en langzaam doorslikken. Je weet maar nooit. Als je maar geen mirakels na de eerste 10 druppeltjes verwacht.

Opgelet:
Let er wel op dat je niet uitgebreid gaat zonnen nadat je een kop van deze thee gedronken hebt. Zeker als je een erg gevoelige huid hebt. Smeer je zeker niet in met St-Jansoliede, als je gaat zonnen. Je zou huidirritaties kunnen oplopen. In het kruid zitten namelijk fotosensibiliserende stoffen, de hypericine.

Die zorgen ervoor dat je gevoelige plekken zoals oren, neus, lippen rood worden en opzwellen. Zeker mensen met een zeer gevoelige huid kunnen er veel last van hebben. Best is dan om in een donkere , frisse kamer te bekomen. Je mag de sint-jansolie wel gebruiken, als je te lang geroosterd hebt en een zonnebrand op je huid moet blussen. Weet ook dat St-Janskruid contactexeem kan veroorzaken.

Dat krijgen sommige gevoelige huidjes die op een warme, vochtige dag het kruid plukken en sap op hun huid krijgen. Dus opletten. Het is niet allemaal rozengeur en maneschijn als je als een zonnetje door het leven wil gaan.
 

                                           Symphytum officinale, smeerwortel:
Smeerwortel (Symphytum officinale) is inheems in ons land. Ondanks dat de plant wel anderhalve meter hoog kan worden, valt hij weinig op. De grote, sappig groene, lancetvormige bladeren zijn ook niet bijzonder om te zien; ze worden 15 - 25 cm lang.

Smeerwortel groeit langs de waterkant.
De plant is fluweelzacht behaard. Van mei tot en met augustus bloeit de plant met klokvormige vuilwitte, rode of blauwrood purperkleurige bloemen. De bloemen hangen met acht bijeen aan een teruggebogen diepblauwpaarse stengel.

Smeerwortel is niet bepaald een tuinplant. In een ecologische tuin is de plant op z'n plaats. In het wild groeit smeerwortel in een vochtig tot drassig milieu. Langs slootranden, waterkanten van beken, kanalen en rivieren en op natte weiden komt de plant vaak voor Het verspreidingsgebied beslaat heel Europa.

Geneeskrachtige werking
In de homeopathie wordt tinctuur van de smeerwortel gebruikt bij beenderziekten, brandwonden en blauwe plekken.

De werkzame stof is allantoïne, dat door de huid wordt geabsorbeerd. Van de bladeren werd ook thee getrokken: het zou helpen tegen diarrhee, darmzweren en aandoeningen van de luchtwegen en longen.

Inwendig gebruik wordt echter afgeraden, omdat de stof carcinogeen zou kunnen zijn.

                                                         SLEEDOORN.
In de eetbare vrucht zit oxaalzuur, suiker, veel looistof en pektine. De bloesem werkt diuretisch en zwak laxerend. Sleedoornbloesem heeft soortgelijke effecten als Meidoorn.

Het is beproefd gebleken bij vochtopeenhoping ten gevolge van een verzwakt hart of niet goed werkende nieren. De vruchten worden aanbevolen als samentrekkend middel bij diarree.
Het oxaalzuur is ook bekend van de spinazie, rabarber, zuring en Bosklaverzuring (Oxalis acetosella). Het zit zelfs in de tomaat!

Het oxaalzuur, dat in grote hoeveelheden giftig is (het bloed wordt ontkalkt en kan moeilijker stollen, kalk wordt uit het weefsel getrokken, dat vooral slecht is voor het hart en het zenuwstelsel), veroorzaakt ook een ruw gevoel aan de binnenkant van je tanden.

Daar wordt het tandsteen aangetast. Tandsteen is uit je eigen speeksel afgezette kalk op je tanden. Het is dus niet het tandglazuur dat aangetast wordt! De ruwe tanden noemen we in het Limburgs schliee-tan. Vandaar de naam Sleedoorn.

Men maakt van de pruimpjes een heerlijk drupke. Er zit dan geen oxaalzuur meer in. Het is een heerlijk likeurtje, een lekker apiritiefje of een gezellig feestdrankje. Het meest origineel is natuurlijk de opgezette sleedoornjenever.

Hierin treft men dan ook nog de echte sleedoornpruimpjes aan, en is de smaak van het drupke veel fruitiger.

                                                      SPEENKRUID.
Klein maar dapper. Zo zou je het speenkruid goed kunnen omschrijven. Je komt het tegen op moerassige gronden en in vochtige bossen. Hier kan het soms hele velden vormen.

Ze hebben knolvormige wortels waaruit aan het eind van de winter blaadjes tevoorschijn komen. Al vroeg in het voorjaar zie je kleine gele bloemetjes verschijnen. Deze gaan allen bij zonneschijn open. Regen en duisternis, daar hebben ze een hekel aan.

Ruim voor het donker wordt gaan de bloemen dicht. Het speenkruid is geen lang leven beschoren, eind mei is er in de regel van het speenkruid niets meer terug te vinden.  

Het blad van het speenkruid bevat vitamine C, saponinen en etherische olie. Sommigen bevelen het aan als voorjaarskruid maar dat probeer je maar één keer, het smaakt erg vies.

De wortel bevat anemonine, tannine en triterpeensaponinen. In- en uitwendig werd ze vroeger wel ingezet bij aambeien. Ook bezit ze diuretische eigenschappen. Vanwege het hoge gehalte aan toxische stoffen in de wortel is inwendig gebruik echter niet verantwoord. Er zijn andere, veiliger kruiden die dezelfde eigenschappen bezitten.

De samentrekkende werking van het speenkruid kan echter prima gebruikt worden in de schoonheidsverzorging. Kook een handvol speenkruid bladeren in een halve liter water en laat het afkoelen.

Het gezeefde aftreksel is te gebruiken als gezichtswater. Het sluit de poriën en spant de huid aan zodat rimpels verdwijnen. De saponinen werken bovendien sterk reinigend. In de koelkast kan de lotion ongeveer twee tot drie dagen bewaard worden.